TEFAS'ta bloke katılma payı olan yatırımcı tasfiyeye dahil mi?

TBMM Genel Kurulu'nda Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi'nin birinci bölümündeki beş madde kabul edildi. Genel Kurul'da kabul edilen önergeyle, TEFAS İşlem Blokaj Alt Hesabı'nda katılma payı bulunan yatırımcıların da fon pay sahibi sıfatıyla tasfiye kapsamında olduğu belirlenmek isteniyor. Talimatı gerçekleşmediği için payı bloke kalan yatırımcıların tasfiyede nerede durduğu sorusu, bu önergeyle olumlu yönde yanıtlanıyor.

Öne çıkanlar

• Teklif, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve düzenlemenin yayımı tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış yatırım fonlarını kapsıyor.
• Tasfiye, SPK'nın gözetim ve denetiminde, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından yürütülecek.
• Fon pay sahipliği, tasfiye ile görevli kuruluşlarca Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ (MKK) kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında belirlenecek.
• Ödemelere esas net yatırım tutarı, nakit giriş ve çıkışların endekslenmesiyle MKK tarafından hesaplanacak.

Ne oldu?

TBMM Genel Kurulu, teklifin birinci bölümünde yer alan beş maddeyi kabul etti. Maddeler, SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonların adil, şeffaf ve etkin biçimde tasfiyesini, fon malvarlığından hukuka aykırı olarak çıkarılan değerlerin geri kazanılmasını, fon kayıp ve zararının sorumlulardan tahsilini ve geri kazanılan değerlerin fon pay sahibine ödenmesini düzenliyor.

Teklifin hükümleri, belirtilen fonlar dışındaki diğer yatırım fonları bakımından genel veya sürekli bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmuyor. Düzenleme, belirli kararlara bağlı ve kapsamı sınırlı bir rejim olarak kurgulanıyor.

TEFAS'ta bloke payı olan yatırımcı tasfiyeye dahil mi?

Kabul edilen önergeye göre evet. 17 Eylül 2026 tarihinde ve öncesinde Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'na (TEFAS) iletilmiş, ancak fonun temerrüdü ve/veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen talimatlar bakımından katılma payları bloke edilmiş olanlar, fon pay sahibi sıfatıyla düzenlemedeki tasfiye hükümlerine tabi olacak.

Önergenin dayanağı şu: Bu talimatlar fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleştirilemediğinden geçersiz hale geliyor ve paylar TEFAS İşlem Blokaj Alt Hesabı'nda kalıyor. Önerge, bu hesapta payı bulunanların da tasfiye kapsamında olduklarının belirlenmesini amaçlıyor. Kapsamın ölçütü, talimatın TEFAS'a iletilme tarihi ve gerçekleşmeme nedeni.

Net yatırım tutarı nasıl hesaplanacak?

Dağıtılabilir nakit, tasfiye kararından bir önceki gün sonu itibarıyla geçerli fon birim pay fiyatı ile ödemeye esas katılma payı adetleri üzerinden hesaplanan toplam tutarı karşılamıyorsa, ödemelerde fon pay sahibinin net yatırım tutarı dikkate alınacak. Bu tutarı MKK hesaplayacak. Sermaye Piyasası Kanunu'nun piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı hükümlerine yönelik düzenleme saklı tutuluyor.

Hesaplamada, pay sahibinin fona fiilen yaptığı her nakit giriş ve çıkış, tasfiye tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki değişim oranlarının aritmetik ortalaması kıstelyevm usulü uygulanarak bulunuyor. Giriş tutarı çıkış tutarından fazlaysa, fondan fon pay sahibine yapılan her bir nakit çıkışın tutarı ilk giren ilk çıkar esasıyla düşülüyor.

Ara ödeme bakımından teklif, Kurulca belirlenen fonlarda net yatırım tutarı 1 milyon Türk lirasının altında olan yatırımcılar için bu tutarda, 1 milyon Türk lirası ve üzerinde olanlar için en fazla 1 milyon Türk lirası ara ödeme yapılabilmesini öngörüyor. Ara ödemeler, tasfiye bakiyesinden alınacak ödemelerden mahsup edilecek.

Neden tartışılıyor?

Düzenleme hem yatırımcı korumasını hem de tasfiyenin hızını ve hukuki güvenliğini ilgilendiriyor; farklı kesimler teklifin farklı yönlerine dikkat çekebilir. Aşağıdaki başlıklar, teklif metninden çıkan değerlendirme alanlarıdır.

• Yatırımcı açısından: Talimatı fonun temerrüdü ya da fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleşmeyen kişinin payı bloke kalıyor. Önerge, bu kişilerin de tasfiye kapsamında olduğunu belirlemeyi amaçlıyor.
• Hesaplama yöntemi açısından: Net yatırım tutarı, fona yapılan her nakit giriş ve çıkışın endekslenmesiyle bulunuyor. Endeksleme ve ilk giren ilk çıkar esası, ödemeye esas tutarı doğrudan etkiliyor.
• Yetki açısından: SPK, tasfiye aşamalarını, değerleme esaslarını, ara ve nihai ödemeyi ve dağıtım sırasını belirlemeye yetkili olacak. Borsada oluşan fiyatın gerçek değeri yansıtmadığı ya da tasfiyeyi geciktireceği Kurulca belirlenirse geri alım, hakim ortağa satma hakkı, toptan satış ve özel işlem bildirimi yöntemleri ile geçici olarak farklı bir fiyat marjı uygulanabilecek.
• Sorumluluk açısından: Sermaye Piyasası Kanunu'nun piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı hükümlerindeki fiilleri tasfiyesine karar verilen fonlarla birlikte ya da fonların iştirakiyle işlediği Kurulca tespit edilen kişi ve kurumlara, bu fonların tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmayacak.

Tasfiye sürecinde kurumların yükümlülükleri neler?

MKK, Takasbank, Borsa İstanbul AŞ, Türkiye Bankalar Birliği, tasfiye ile görevli kuruluşlar, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları, diğer sermaye piyasası kurumları ve kamu kurum ve kuruluşları, gerekli bilgi ve belgeleri Kurula, Yatırımcı Tazmin Merkezine ve/veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna talepleri üzerine gecikmeksizin vermekle yükümlü olacak.

Bu kurumlar, özel mevzuatlarındaki gizlilik ve sır saklama hükümlerine dayanarak bilgi vermekten kaçınamayacak. Tasfiye sürecinde tahsil edilen tutarlar, fonun yönetim ve tasfiyesi için yapılan zorunlu giderler düşüldükten sonra tasfiye malvarlığına dahil edilecek. Tasfiyenin tamamlanmasından sonra tahsil edilen tutarlar ise mükerrer ödemeye yol açmayacak şekilde geri kazanım hesabına aktarılacak.

Uygulamada nelere dikkat edilmeli?

• Müvekkilin payının TEFAS İşlem Blokaj Alt Hesabı'nda bulunup bulunmadığını hesap dökümüyle teyit edin.
• Talimatın TEFAS'a 17 Eylül 2026 tarihinde ya da öncesinde iletilip iletilmediğini ve gerçekleşmeme nedeninin fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması olup olmadığını belgeleyin.
• Fona yapılan her nakit girişi ve çıkışının tarih ve tutarını eksiksiz derleyin; net yatırım tutarı bu hareketlerden hesaplanacak.
• MKK kayıtları ile tasfiye ile görevli kuruluşun tespit ettiği fon pay sahipliği arasında fark olup olmadığını kontrol edin; pay sahipliği MKK kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak belirlenecek.
• Teklifin kalan hükümlerini ve SPK'nın tasfiye usul ve esaslarına ilişkin düzenlemelerini izleyin; tasfiye aşamaları, dağıtım sırası ve ödeme esasları Kurulca belirlenecek. Somut olayın özelliklerine göre değerlendirme yapılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Sizce bloke payı bulunan yatırımcıların tasfiye kapsamına alınması ve net yatırım tutarının endekslenerek hesaplanması, yatırımcı korumasıyla tasfiye hızı arasındaki dengeyi doğru kuruyor mu?

İlgili mevzuatı ve içtihadı AyLex'te kaynaklarıyla birlikte araştırabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.