Fon tasfiyesi yasalaştı: ödeme net yatırım tutarına göre

Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonlarda dağıtılabilir nakit pay sahiplerinin tamamını karşılamazsa ödeme, birim pay fiyatıyla hesaplanan tutara göre değil, fona fiilen yapılan nakit hareketlerinin endeksle güncellenmiş net yatırım tutarına göre belirlenecek. Bazı kişi ve kurumlar ise tasfiye ve geri kazanım hesabından hiç ödeme alamayacak.

Öne çıkanlar

• Kanun, SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve düzenlemenin yayımı tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış fonlarla sınırlı; diğer fonlar için genel veya sürekli bir tasfiye rejimi getirmiyor.
• Tasfiye, SPK'nın gözetim ve denetiminde, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından yürütülecek.
• Net yatırım tutarını Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ (MKK) hesaplayacak.
• Kurulca piyasa bozucu eylem, bilgi suistimali ya da piyasa dolandırıcılığı fiilleriyle bağlantılı olduğu tespit edilen kişi ve kurumlara ödeme yapılmayacak.

Ne değişti?

Kanunla, SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve tasfiyesi tamamlanmamış fonlar için özel bir tasfiye ve geri kazanım mekanizması oluşturuluyor. Tasfiye SPK'nın gözetim ve denetiminde, tasfiye ile görevli kuruluşlarca yürütülecek; malvarlığından hukuka aykırı olarak çıkarılan değerler geri kazanılacak, fon kaybı sorumlulardan tahsil edilecek ve elde edilenler fon pay sahiplerine ödenecek.

Kurul; tasfiye sürecinin aşamalarını, fon varlıklarının tespitini ve nakde çevrilmesini, değerleme esaslarını, fon pay sahipliğinin belirlenme şeklini, ara ve nihai ödemeyi ile dağıtım sırasını belirlemeye yetkili olacak. Borsada oluşan fiyatın varlığın gerçek değerini yansıtmadığı ya da tasfiyeyi geciktireceği Kurulca belirlenirse geri alım, hakim ortağa satma hakkı, toptan satış ve özel işlem bildirimi yöntemleri ile geçici olarak farklı bir fiyat marjı uygulanabilecek. Kurul, tasfiye ile görevli kuruluşların talebi üzerine varlıkların Borsa dışında satışına da onay verebilecek. Bu satışlarda Kurulun yatırım fonlarına ilişkin düzenlemelerindeki kısıtlamalar uygulanmayacak; varlıkları satın alanların bunları belirli bir süre Borsada satamayacağına da karar verilebilecek.

Kimleri etkiliyor?

Kanun, SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve düzenlemenin yayımı tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış yatırım fonlarının pay sahiplerini etkiliyor. Belirtilenler dışındaki yatırım fonları bakımından genel veya sürekli bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmuyor.

Fon pay sahipliği, tasfiye ile görevli kuruluşlarca MKK kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında belirlenecek. 17 Eylül 2026 tarihinde ve öncesinde Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformuna (TEFAS) iletilmiş, ancak ilgili fonun temerrüdü ya da katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleşmeyen talimatlar bakımından katılma payları bloke edilmiş olanlar da fon pay sahibi sıfatıyla bu tasfiye hükümlerine tabi olacak.

Düzenleme kurumlara da yükümlülük getiriyor. MKK, Takasbank, Borsa İstanbul AŞ, Türkiye Bankalar Birliği, tasfiye ile görevli kuruluşlar, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları, diğer sermaye piyasası kurumları ve kamu kurum ve kuruluşları, gerekli bilgi ve belgeleri SPK'ya, Yatırımcı Tazmin Merkezine ve/veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) talep üzerine gecikmeksizin verecek. Özel mevzuatlarındaki gizlilik ve sır saklama hükümleri, bilgi vermekten kaçınmak için dayanak yapılamayacak.

Net yatırım tutarı nasıl hesaplanacak?

Net yatırım tutarı, pay sahibinin fona fiilen yaptığı her nakit giriş ve çıkışın, tasfiye tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumunca açıklanan tüketici fiyat endeksi ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki değişim oranlarının aritmetik ortalamasıyla kıstelyevm usulüne göre güncellenmesiyle bulunacak. Giriş tutarı çıkış tutarından fazlaysa, fondan yapılan her nakit çıkış ilk giren ilk çıkar esasıyla düşülecek; hesabı MKK yapacak.

Kıstelyevm usulü, her tutarın fonda kaldığı gün sayısının hesaba katıldığı yöntemdir. Bu hesap, fon malvarlığının nakde çevrilmesiyle elde edilen dağıtılabilir nakdin, tasfiye kararından bir önceki gün sonu itibarıyla geçerli fon birim pay fiyatı ile ödemeye esas katılma payı adetleri üzerinden hesaplanan toplam tutarı karşılamaya yetmediği durumda tasfiye bakiyesinden yapılacak ödemelerde esas alınacak.

Ara ödeme de net yatırım tutarına bağlı. Kurulca belirlenen fonlarda, endeksleme uygulanmaksızın bulunan net yatırım tutarını geçmemek kaydıyla, net yatırım tutarı 1 milyon Türk lirasının altında olanlara bu tutar, 1 milyon Türk lirası ve üzerinde olanlara ise en fazla 1 milyon Türk lirası ara ödeme yapılabilecek. Ara ödemeler, pay sahiplerinin tasfiye bakiyesinden alacakları ödemelerden mahsup edilecek.

Kimlere ödeme yapılmayacak?

Sermaye Piyasası Kanunu'nun "piyasa bozucu eylemler", "bilgi suistimali" ve "piyasa dolandırıcılığı" başlıklı hükümlerinde düzenlenen fiilleri, SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonlar tarafından, bu fonlarla birlikte ya da fonların iştirakiyle işlediği Kurulca tespit edilen kişi ve kurumlara, bu fonların tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmayacak.

Net yatırım tutarına ilişkin hesap kuralı da bu fiillere yönelik hükmü saklı tutuyor. Tespitin Kurulca yapılacak olması, uygulamada tespitin dayanağının ve usulünün önem kazanacağı anlamına geliyor.

Neden tartışılıyor?

Tartışma, fon varlığı yetmediğinde pay sahibinin alacağının neye göre belirleneceğinde toplanıyor. Dağıtılabilir nakit, birim pay fiyatıyla hesaplanan toplam tutarı karşılayamadığında esas, fona fiilen yapılan nakit giriş ve çıkışların endeksle güncellenmiş net yatırım tutarı oluyor. Bir okumaya göre bu, yatırılan paranın enflasyon karşısındaki değerinin hesaba katılması anlamına geliyor. Diğer okumaya göre ise ödemenin birim pay fiyatı yerine fiilen yatırılan nakde bağlanması ve ara ödemede 1 milyon Türk lirası sınırının bulunması, pay sahiplerinin durumunu birbirinden farklı etkileyebilir.

Tasfiye yönünden düzenleme, tasfiye ile görevli kuruluşlardan yatırımcı menfaatini ve fon pay sahiplerinin ortak menfaatini gözeterek mümkün olan en yüksek ekonomik değerin elde edilmesi için gerekli özeni göstermelerini istiyor. Borsa dışı satış, mevcut fon kısıtlamalarının uygulanmaması ve satın alanlara belirli süre Borsada satış yasağı getirilebilmesi de aynı amaca hizmet eden araçlar olarak düzenlenmiş. Bu yetkilerin SPK'da toplanması ve ödeme dışı bırakılacak kişilerin Kurulca tespit edilecek olması, uygulamada Kurul düzenlemelerinin içeriğinin belirleyici olacağını gösteriyor.

Uygulamada nelere dikkat edilmeli?

• Müvekkilin fonunun SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararları kapsamında olup olmadığını ve tasfiyesinin düzenlemenin yayımı tarihinde tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol edin.
• Müvekkilin fona yaptığı nakit giriş ve çıkışları tarih ve tutar bazında belgeleyin; net yatırım tutarı bu hareketler üzerinden hesaplanacak.
• TEFAS işlem blokaj alt hesabında payı bulunan müvekkillerin 17 Eylül 2026 ve öncesinde iletilmiş talimatlarını ve blokaj kayıtlarını tespit edin.
• Pay sahipliği MKK kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak belirleneceğinden, müvekkilin kayıtlarının MKK verileriyle uyumlu olup olmadığına bakın.
• Kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasını ve SPK'nın belirleyeceği usul ve esasları takip edin; ödeme aşamaları, ara ödemenin uygulanacağı fonlar ve dağıtım sırası Kurul düzenlemesine bağlı.
• Somut olayın özelliklerine göre, müvekkilin ödeme dışı bırakılma ihtimali bulunup bulunmadığını ayrıca değerlendirin.

Sık Sorulan Sorular

Sizce fon varlığı yetmediğinde ödemenin fiilen yatırılan nakdin enflasyonla güncellenmiş tutarına göre belirlenmesi, pay sahipleri bakımından adil bir ölçüt mü?

İlgili mevzuat ve içtihadı AyLex'te kaynaklarıyla birlikte araştırabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.