Fon tasfiyesi komisyondan geçti: zararı sorumlular mı ödeyecek?

Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi, 15 Ekim 2026'da TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edildi. Teklif, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve düzenlemenin yayımı tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış olan yatırım fonlarında, fon malvarlığından hukuka aykırı olarak çıkarılan değerlerin geri kazanılmasını, fon kayıp ve zararının sorumlulardan tahsilini ve geri kazanılan değerlerin fon pay sahibine ödenmesini düzenliyor. Komisyon aşaması tamamlandı; teklif yasalaşmak üzere TBMM Genel Kurulunda görüşülecek.

Öne çıkanlar

• Fonların tasfiyesi, SPK'nın gözetim ve denetiminde, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından yürütülecek.
• Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Takasbank, Borsa İstanbul AŞ, Türkiye Bankalar Birliği ve diğer sermaye piyasası kurumları ile kamu kurumları, istenen bilgi ve belgeleri SPK'ya, Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) ve/veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) gecikmeksizin verecek; gizlilik ve sır saklama hükümlerine dayanarak bilgi vermekten kaçınamayacak.
• Geri kazanılan tutarlar TMSF nezdinde her fon için ayrı alt hesaplarda izlenecek ve yalnızca ilgili fonun tasfiyesi ile fon pay sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılacak.
• Piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı fiillerini işlediği veya bu fonlarla birlikte hareket ettiği tespit edilen kişi ve kurumlara, tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmayacak.

Ne karar verildi?

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, teklifin maddelerini kabul edilen üç önergeyle birlikte kabul etti; böylece düzenlemenin komisyon aşaması tamamlandı. Teklif, tasfiye sürecindeki yatırım fonlarının varlıklarının nakde çevrilmesini, fon pay sahiplerinin haklarının korunmasını, yatırımcı zararlarının sorumlulardan tahsil edilmesini ve elde edilen tutarların hak sahiplerine ödenmesini amaçlıyor. Kabul edilen önergelerden biriyle, fon pay sahipliğinin MKK kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak belirlenmesi düzenlendi; fon pay sahipleri, ilgili fonun tasfiye bakiyesinden ödeme alma hakkı bulunduğu bu kayıtların karşılaştırılması sonucunda tespit edilecek. Amaç, hak sahipliğinin fon ve hesap bazında belirlenmesi, ödemelerde uygulama birliğinin sağlanması ve kayıtlar arasındaki tereddütlerin giderilmesi.

Teklif hangi fonları kapsıyor?

Kapsam, SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve teklifin yayımı tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış olan yatırım fonlarıyla sınırlı. Sermaye Piyasası Kanunu'nun ilgili hükmü uyarınca alınan bu kararlar kapsamındaki fonlarda, adil, şeffaf ve etkin bir tasfiye yürütülmesi; fon malvarlığından hukuka aykırı olarak çıkarılan değerlerin geri kazanılması; fon kayıp ve zararının sorumlulardan tahsili; geri kazanılan değerlerin fon pay sahibine ödenmesine ilişkin usul ve esaslar düzenleniyor. Teklif hükümleri, belirtilenler dışındaki diğer yatırım fonları bakımından genel veya sürekli bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmuyor. Bu sınırlama, tasfiye ve geri kazanım kurallarının yalnızca belirli bir fon grubu için geçerli olacağı anlamına geliyor.

Neden tartışılıyor?

Tartışmanın merkezinde, zararın sorumlulardan tahsili ile pay sahiplerine yapılacak ödemelerin hangi ölçüte bağlandığı var. Komisyonda kabul edilen önergelerden biriyle teklifin 4'üncü maddesinin dördüncü fıkrasında değişiklik yapıldı. Buna göre, belirli fonlarda tasfiye tarihine kadar katılma paylarını fona iade ederek ödeme almış kişiler, elde ettikleri getirinin Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması esas alınarak hesaplanacak tutarı aşan kısmını, SPK'nın ilan ettiği hesaplara isteğe bağlı olarak iade edebilecek. Aynı çerçevede, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104, 106 ve 107'nci maddelerinde belirtilen fiiller kapsamında kazanç elde eden kişilerin söz konusu paylardan elde ettikleri getirilerin hesaplanmasına ilişkin hükümler de düzenleniyor; alım maliyeti tasfiye tarihine kadar TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalamasıyla güncellenerek bulunan tutarı aşan getirinin, belirlenen şartlar çerçevesinde genel hisse iade hesabına isteğe bağlı olarak aktarılabilmesi öngörülüyor. Hesaplama dönemi, iade edilecek tutar ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi SPK'da olacak.

İadenin isteğe bağlı bırakılması, geri kazanımın hızı ve miktarı bakımından eleştiri konusu olabilir; buna karşılık tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmayacak kişiler bakımından düzenleme belirgin bir sınır çiziyor. Piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı fiillerinin bu fonlar tarafından işlenmesi, bu fonlarla birlikte hareket edilmesi ya da fonların iştirakiyle işlenmesi halinde, söz konusu fiilleri işlediği veya birlikte hareket ettiği tespit edilen kişi ve kurumlara, SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararları uyarınca tasfiyesine karar verilen fonların tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmayacak.

Zarar sorumlulardan nasıl tahsil edilecek?

Teklif, fon malvarlığından hukuka aykırı biçimde çıkarılan değerlerin geri kazanılması ve oluşan zararların sorumlulardan tahsil edilmesine ilişkin hükümler içeriyor. Fon kurucusu veya yöneticisi portföy yönetim şirketinden tahsilat sağlanamaması ya da tahsilatın mümkün olmadığının açık olması halinde, zararın oluşumunda sorumluluğu bulunduğu belirlenen diğer gerçek ve tüzel kişilere de gidilebilecek. Ceza soruşturması ve kovuşturması kapsamında el konulan veya müsadere edilen mal varlığı değerlerinin fonla hukuki ve ekonomik bağlantısının bulunması halinde, ilgili yasal şartlar çerçevesinde geri kazanım sistemine dahil edilmesi öngörülüyor. Doğrudan fona devredilmesi mümkün olmayan bazı varlıklar bakımından TMSF'nin kayyım olarak atanabilmesi ve bu varlıkların satılması veya tasfiye edilmesi de teklifin hükümleri arasında. Tahsil edilen veya iade edilen tutarlar TMSF nezdinde her fon için ayrı alt hesaplarda izlenecek; bu tutarlar TMSF'nin kendi malvarlığından ayrı tutulacak ve yalnızca ilgili fonun tasfiyesi ile fon pay sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılacak.

Yatırımcıya yapılacak ödemede hangi esaslar var?

Ödemeler, tasfiye sürecinde tahsil edilen tutarların fonun yönetim ve tasfiyesi için yapılan zorunlu giderler düşüldükten sonra tasfiye malvarlığına dahil edilmesi esasına dayanıyor; tasfiye tamamlandıktan sonra tahsil edilen tutarlar ise mükerrer ödemeye yol açmayacak şekilde geri kazanım hesabına aktarılacak. Fon malvarlığının nakde çevrilmesi sonucunda elde edilen dağıtılabilir nakdin, tasfiye kararından bir önceki gün sonu itibarıyla geçerli fon birim pay fiyatı ile ödemeye esas katılma payı adetleri üzerinden hesaplanan toplam tutarı karşılamaya yeterli olmaması halinde, pay sahibinin net yatırım tutarı; fona fiilen yapılan her bir nakit girişinin ve çıkışının tasfiye tarihine kadar TÜFE ile Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalaması kıstelyevm usulü uygulanarak bulunacak giriş ve çıkış tutarlarından, giriş tutarının çıkış tutarından fazla olması durumunda, fondan pay sahibine yapılan her bir nakit çıkışının ilk giren ilk çıkar esası ile düşülmesi suretiyle MKK tarafından hesaplanacak. Kurulca belirlenen fonlarda, net yatırım tutarı 1 milyon Türk lirasının altında olan yatırımcılar için bu tutarda, 1 milyon Türk lirası ve üzerinde olan yatırımcılar için en fazla 1 milyon Türk lirası ara ödeme yapılabilecek. Fon pay sahiplerine yapılacak ara ödeme tutarı, para piyasası niteliğindeki fonlar hariç olmak üzere, ara ödeme tutarının hesaplandığı tarihten bir önceki gün sonu itibarıyla hesaplanan, ilgili fon pay sahibinin hesabında bulunan fon katılma paylarının toplam değerini aşamayacak. Dağıtılabilir nakdin hesaplanan tutarların tamamını karşılamaya yetmemesi halinde SPK, mevcut nakitten mümkün olan en fazla sayıda fon pay sahibinin tam yararlanmasını gözeterek hareket edecek.

Uygulamada nelere dikkat edilmeli?

• Müvekkilinizin ilgili fonun pay sahibi olduğunu fon ve hesap bazında belgelendirin; teklif, hak sahipliğinin MKK kayıtları ile tasfiye ile görevli kuruluşun kayıtlarının mutabakatı üzerinden tespitini esas alıyor.
• Nakit giriş ve çıkış hareketlerini tarih sırasıyla dosyalayın: net yatırım tutarı, kıstelyevm usulü ile endeksleme ve ilk giren ilk çıkar esasına göre hesaplanacağı için işlem sırası doğrudan sonucu etkiler.
• Payların fona iade edilerek ödeme alındığı durumlarda, alınan getirinin hesaplanan eşiği aşan kısmı için öngörülen isteğe bağlı iade mekanizmasını ve iade edilecek tutarın belirlenmesinde SPK'nın belirleyeceği usul ve esasları takip edin.
• Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104, 106 ve 107'nci maddeleri kapsamındaki fiiller nedeniyle ödeme yasağının gündeme gelebileceğini; bu kapsamda bir tespitin müvekkilinizin alacağını doğrudan etkileyeceğini değerlendirin.
• Zararın kurucu veya portföy yönetim şirketinden tahsil edilemediği hallerde diğer sorumlu gerçek ve tüzel kişilere başvuru ile el konulan veya müsadere edilen değerlerin geri kazanım sistemine dahil edilmesi imkanını ayrı bir başvuru ve dava stratejisi olarak planlayın.

Sık Sorulan Sorular

Sizce hukuka aykırı biçimde elde edilen getirinin iadesinin isteğe bağlı bırakılması, zararın sorumlulardan tahsili bakımından yeterli mi?

Yatırım fonu tasfiyesine ilişkin mevzuat hükümlerini, Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesindeki düzenlemeleri ve konuya ilişkin içtihatı AyLex üzerinden kaynaklarıyla araştırabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.